Omurga Kırığı

Omurga kırıkları en sık travmaya bağlı oluşmaktadırlar. Bunun yanısıra kemik erimesi olan kişilerde risk altındadır. Yüksekten düşme trafik kazaları omurga travmalarının büyük bir kısmını oluşturur. Boyun, sırt veya belde kırık olabilir. Travma sonrasında ani başlayan boyun, bel veya sırt ağrısı, kimi zaman kol ve bacaklarda kuvvet ve his kaybı idrar ve gaita tutamama yada yapamama şikayetleri ile birlikte başlayabilir.

Tanı

Hastanın şikayeti, hastalığın hikayesi ve muayene tanı açısından çok önemlidir. Bunun dışında tanı için bazı tetkikler de yapılması gerekir.

Röntgen filmlerinde omurga kemiklerindeki kırıklar ile omurga kemiklerindeki dizilim görülür. Omurga kemiklerinde çökmeler ve kaymalar görülebilir.

Bilgisayarlı tomografi (BT) omurga kemiklerinin yapıları hakkında detaylı bilgi verir. Omurilik kanalı içine girmiş kırılmış kemik parçalarını açıkça gösterir. Kırığın miktarı, şekli ve cinsini gösterir.

Manyetik rezonans görüntüleme (MRG) tetkiki omur yapıları arasındaki omurilik, sinir dokusu, kıkırdak, ligamanlar ve bağ dokusu gibi yumuşak dokular hakkında çok detaylı bilgi verir. Bu sayede varsa omurilik hasarı ve omuriliğin durumu, omurga kırığına eşlik eden travmatik fıtıklar, omurilik veya etrafındaki kanamalar, bağ dokusu ve ligaman yırtıkları detayları ile görülebilir.

Tedavi

Hastanın şikayeti, hikayesi ve muayenesinden sonra görüntülemeler yapılır. Bu görüntüler ile kemik ve ligaman yapılarının ne durumda olduğu ve omurilik yaralanması hakkında bilgi edinilerek kırığın sınıflandırılması yapılır. Bu şekilde tanı konduktan sonra hastanın nasıl bir tedaviye gereksinimi olduğuna karar verilir.

Konservatif Tedavi

Hastanın cerrahi gerektirmeyen omurga kırığı varsa, kırığın şekli ve yerine göre değişen sürelerde yatak istirahati uygulanabilir. Yatak istirahatine genellikle çelik balenli korse kullanımı de eklenir. Amaç travmaya maruz kalmış omurganın hareketini azaltarak hem iyileşmesini hızlandırmak, hem de ağrının az olmasını sağlamaktır. Ağrı kesici ilaçlar kullanılabilir. Varsa yara bakımı ve Fizik tedavi hekimi kontrolünde egzersizler yapılabilir. Tıbbi tedavinin yeterli olamayacağı durumlarda cerrahi tedavi denenir.

Cerrahi Tedavi

Boynun en üst kısmından kuyruk sokumuna kadar omurganın herhangi bir yerinde kırık olabilir. Bu kırık kayma ile birlikte olabilir, ya da sadece çökme kırığı meydana gelmiş olabilir. Omurilik kırılan kemikler tarafından ezilmiş olabilir. Omur gövdesi travma sonrasında ciddi oranda hasar görmüş olabileceği gibi omurların arka kısımları da kırılmış olabilir. Omurganın ve omuriliğin içinde bulunduğu durum detayları ile değerlendirilerek cerrahi tedavinin şekline ve zamanına karar verilir. Bu karar verilirken hastanın genel durumu, önceki hastalıkları ve kaza anında yaralanan diğer organları da önemle değerlendirilir.

Cerrahide amaç, omurganın eski fonksiyonunu geri kazanmasını sağlamaktır. Birincil hedef bası altında bulunan omurilik ve sinir köklerinin rahatlatılmasıdır. Bunun için omuriliğe basan kemik parçalar çıkarılır. Parçalanmış omurga gövdeleri titanyum kafesler yada destekleyici kemik yapılarla değiştirilir. Omurganın dizilimini sağlamak, yük taşıma özelliğini geri kazandırmak için buna ek olarak, omurların titanyum vidalar ve çubuk sistemleriyle sabitleştirilmesi gerekebilir. Kemik destek ve kaynamayı arttırmak için vücuttan alınan yada dışarıdan hazırlanmış greftler kullanılabilir.

VERTEBROPLASTİ

Omurganın kompresyon kırıkları veya kanser metastazlarına bağlı omurga gövdesindeki yükseklik azalmalarının olduğu durumlarda omurga gövdesi içerisine kemik çimentosu (polimetilakrilat)enjeksiyonudur. Vertebraplasti de hem omurga içi kemik kuvvetlendirilirken hem tanı için biyopsi alınabilir hemde yapılan işlemle ağrı giderilir.

Omurgalardaki damar yumakları (hemanjiomlar) bazı durumlarda çok büyük olabilir. Vertebroplasti hem kemiğin kuvvetlendirilmesi hemde anjiomanın doğrudan embolizasyonu amacıylada kullanılabilir.

Vertebroplasti nasıl yapılır?

İşlem Ameliyathane koşullarında ve Skopi dediğimiz seyyar röntgen cihazı eşliğinde yapılır. Hastaya uygulama öncesi sedasyon uygulanır. Uygulama öncesinde profilaktik olarak antibiyotik verilir.Hasta yüz üstü pozisyonda skopi masasına yatırılır. Omurga kırığının yerine göre sırt veya bel bölgesinde girişimin yapılacağı yer steril olarak silinip örtülür. Skopi kontrolü ile müdahalenin yapılacağı bölge görüntülenir. Girişim noktası saptandıktan sonra giriş noktasına lokal anestezik uygulanır. Bu noktadan küçük bir kesi yapılarak vertebroplasti iğnesi kemik giriş yeri olan pedikülden ilerletilir ve yine skopi kontrolü ile kemik çimentosu sıvı diş macunu kıvamına geldikten sonra verilir.

Kimlere vertebroplasti yapılabilir?

Osteoporoza veya travmaya bağlı kompresyon fraktürleri

Kanser metastazına bağlı omurga kırıkları

Omurga anjioması

Myeloma

Kimlere vertebroplasti yapılmaz?

Kan pıhtılaşması bozuklukları

Enjeksiyon bölgesinde lokal enfeksiyon

Omurganın baskı altında kalmasına bağlı sinirlerde bozulma

Omurga arka duvarında bozukluk maddenin kaçmasına yol açar

Riskler nelerdir?

Kırık

Pulmoner emboli(Akciğerdeki damarlarda tıkanıklık)

Kısmi ya da tam felç

Kemik çimentonun disk aralığına kaçmasına bağlı kronik bel ağrısı

Kemik çimentonun omurga etrafındaki dokuya kaçması sonucu ağrı